Wiskundige modellen verklaren de complexiteit rondom een zombillion en financiële risicos

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker in de financiële wereld opgedoken, vaak als een cynische of humoristische benaming voor bedrijven die, ondanks significante financiële problemen, kunstmatig in leven worden gehouden. Dit fenomeen, dat zich uitstrekt tot banken, verzekeraars en andere financiële instellingen, roept belangrijke vragen op over de stabiliteit van het financiële systeem en de potentiële risico's die verbonden zijn aan het handhaven van falende entiteiten. Het is een complex samenspel van economische modellen, politieke overwegingen en de angst voor domino-effecten die de complexiteit van de huidige economische realiteit illustreert.

De voortzetting van een dergelijke situatie, waarbij bedrijven of instellingen structureel verlieslatend zijn maar toch doorgaan met opereren, kan tot aanzienlijke problemen leiden. Niet alleen voor de directe stakeholders, zoals aandeelhouders en schuldeisers, maar ook voor de bredere economie. Dit artikel zal dieper ingaan op de achterliggende oorzaken van dit fenomeen, de modellen die gebruikt worden om de risico's te beoordelen, en de mogelijke gevolgen voor de financiële stabiliteit. We zullen onderzoeken hoe deze ‘zombillion’-scenario’s ontstaan, welke rol overheidsinterventie speelt, en welke potentiële uitwegen er zijn om de situatie te verbeteren.

De Oorsprong en Ontwikkeling van het Zombillion-Fenomeen

Het concept van een ‘zombiebedrijf’ is niet nieuw. Al decennialang observeren economen bedrijven die opereren met marges die net boven de kosten uitkomen, en die in wezen alleen in leven blijven dankzij goedkope leningen en herfinanciering. Echter, de term ‘zombillion’ is relatief nieuw en suggereert een grootschaliger, systemisch probleem, met name binnen de financiële sector. De oorzaken zijn divers, maar spelen vaak een rol: lage rentevoeten, overvloedige liquiditeit, en de angst om een breder financieel probleem te veroorzaken door het laten falen van grote instellingen. Na de financiële crisis van 2008 zagen we bijvoorbeeld dat overheden over de hele wereld intervening om banken te redden om een totale ineenstorting van het systeem te voorkomen. Dit creëerde een moreel risico, waarbij instellingen minder geneigd waren om risico's te vermijden, wetende dat ze gered zouden worden in geval van problemen.

De Rol van Monetair Beleid

Het monetair beleid, zoals de kwantitatieve versoepeling (QE) die door centrale banken werd ingezet na 2008, speelde een cruciale rol. Door massaal obligaties te kopen en de rentevoeten te verlagen, werd het voor bedrijven en banken gemakkelijker en goedkoper om zich te financieren. Dit zorgde voor een toename van de liquiditeit in het systeem, maar ook voor een verdraaiing van de prijzen van activa en een vermindering van de discipline op de markten. Bedrijven die normaal gesproken zouden falen, konden dankzij deze goedkope financiering blijven opereren, wat leidde tot een toename van het aantal ‘zombiebedrijven’. Dit fenomeen is niet uniek voor een bepaalde sector of land.

Jaar	Percentage Zombiebedrijven (VS)
2007	3.5%
2013	12.5%
2022	20.0%

Zoals de bovenstaande tabel laat zien, is het percentage zombiebedrijven in de Verenigde Staten in de afgelopen decennia aanzienlijk gestegen. Dit is een indicatie van de structurele problemen die in het financiële systeem aanwezig zijn. De situatie is complex en vereist een doordachte aanpak om de risico's te beheersen.

De Impact op Financiële Markten en Allocatie van Kapitaal

Het voortbestaan van ‘zombillion’-bedrijven heeft een aanzienlijke impact op de allocatie van kapitaal. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in bedrijven die geen economische waarde creëren, wordt het niet geïnvesteerd in productieve ondernemingen die wel in staat zijn om groei en innovatie te stimuleren. Dit leidt tot een inefficiënte allocatie van middelen en vertraagt de economische groei. Daarnaast kan het de concurrentie verstikken, omdat zombiebedrijven vaak kunstmatig in staat zijn om te concurreren met gezonde bedrijven, waardoor de prijzen worden gedrukt en de winstmarges dalen. Dit kan leiden tot een verslechtering van de investeringsklimaat en een vermindering van de economische dynamiek.

Het Risico op Besmetting

Een ander belangrijk risico is de mogelijkheid van besmetting. Wanneer een groot ‘zombillion’-bedrijf faalt, kan dit een domino-effect veroorzaken, waarbij andere bedrijven en financiële instellingen worden getroffen. Dit is vooral het geval in een sterk verweven financieel systeem, waar bedrijven en instellingen onderling afhankelijk zijn van elkaar. De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn, zoals we hebben gezien tijdens de financiële crisis van 2008. Het is cruciaal om dit risico te beheersen door de blootstelling aan zombiebedrijven te verminderen en de financiële stabiliteit te versterken.

• Verhoogde kredietrisico’s voor banken en andere kredietverstrekkers.
• Vermindering van de investeringen in productieve sectoren.
• Verstoring van de concurrentie op de markt.
• Verhoogde volatiliteit op de financiële markten.
• Potentieel voor een systemische crisis.

Het is belangrijk op te merken dat het identificeren van ‘zombillion’-bedrijven niet eenvoudig is. Er is geen eenduidige definitie en de criteria kunnen variëren. Echter, indicatoren zoals een lage winstgevendheid, een hoge schuldenlast, en een afhankelijkheid van herfinanciering kunnen een signaal afgeven.

Modellen voor Risicobeoordeling en Toezicht

Om de risico's die verbonden zijn aan ‘zombillion’-bedrijven te beoordelen, worden verschillende modellen gebruikt. Stress tests, bijvoorbeeld, simuleren de impact van economische schokken op de financiële sector, waardoor kwetsbaarheden kunnen worden geïdentificeerd. Andere modellen beoordelen de kredietwaardigheid van bedrijven en instellingen, en identificeren potentiële risico's. Het is belangrijk om te benadrukken dat geen enkel model perfect is en dat de resultaten altijd met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd. De complexiteit van de financiële markten maakt het moeilijk om alle risico's te identificeren en te kwantificeren. Bovendien is het belangrijk om rekening te houden met de gedragseconomie, waarbij de beslissingen van investeerders en managers worden beïnvloed door emoties en biases.

De Behoefte aan Verbeterd Toezicht

Naast het gebruik van modellen is effectief toezicht essentieel. Toezichthouders moeten in staat zijn om snel te reageren op signalen van risico en passende maatregelen te nemen. Dit vereist een goede samenwerking tussen verschillende toezichthouders, zowel nationaal als internationaal. Het is ook belangrijk om de regelgeving aan te passen aan de veranderende omstandigheden en om te zorgen voor een gelijk speelveld. Door verbeterd toezicht kunnen de risico's die verbonden zijn aan ‘zombillion’-bedrijven worden beheerst en de financiële stabiliteit worden versterkt. De focus moet liggen op preventie en vroegtijdige interventie, in plaats van op het opruimen van de schade na een crisis.

1. Verbetering van de kapitaalvereisten voor banken en andere financiële instellingen.
2. Versterking van de stresstests en risicobeoordelingsmodellen.
3. Verhoging van de transparantie op de financiële markten.
4. Bevordering van de samenwerking tussen toezichthouders.
5. Implementatie van een effectief afwikkelingsmechanisme voor failliete instellingen.

Een proactieve aanpak is essentieel om de stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen.

De Lange Termijn Gevolgen voor Innovatie en Groei

De aanwezigheid van ‘zombillion’-bedrijven heeft niet alleen gevolgen voor de financiële stabiliteit, maar ook voor de innovatie en groei. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in bedrijven die geen economische waarde creëren, wordt het niet geïnvesteerd in nieuwe technologieën en innovatieve start-ups. Dit kan leiden tot een vertraging van de technologische vooruitgang en een vermindering van de economische dynamiek. Het is cruciaal om een omgeving te creëren die innovatie en ondernemerschap stimuleert, en die kapitaal vrijmaakt voor productieve investeringen. Dit vereist een beleid dat gericht is op het verminderen van de bureaucratie, het verlagen van de belastingdruk, en het bevorderen van de toegang tot financiering. Daarnaast is het belangrijk om te investeren in onderwijs en onderzoek, om de ontwikkeling van nieuwe technologieën te stimuleren.

De Toekomst van Financiële Stabiliteit en Regulering

De uitdagingen die worden gesteld door het fenomeen ‘zombillion’ vereisen een voortdurende dialoog tussen beleidsmakers, toezichthouders, en de financiële sector. Nieuwe regelgeving en toezichtinstrumenten zijn nodig om de risico's te beheersen en de financiële stabiliteit te waarborgen. Echter, het is belangrijk om te voorkomen dat de regelgeving te zwaar wordt, waardoor de innovatie en groei worden belemmerd. Er moet een evenwicht worden gevonden tussen het beschermen van het financiële systeem en het stimuleren van de economische ontwikkeling. De toekomst van financiële stabiliteit hangt af van de bereidheid om te leren van de fouten uit het verleden en om proactief te reageren op de uitdagingen van de toekomst. Het is een continu proces van aanpassing en verbetering.

De groeiende complexiteit van de financiële wereld maakt het noodzakelijk om verder te investeren in onderwijs en opleiding van toezichthouders, en om de samenwerking tussen verschillende landen te versterken. Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen we de risico's beheersen en een veerkrachtig en stabiel financieel systeem creëren. Een systeem dat innovatie en groei kan ondersteunen en dat de belangen van alle stakeholders beschermt.